↑ این اثر در آذر سال ۱۳۵۴ در کنسرتی به مناسبت هجدهمین سالروز درگذشت صبا، به سرپرستی فرامرز پایور، توسط محمدرضا شجریان در تالار رودکی تهران بازخوانی و اجرا شد. گشایش یافت. این «موزهٔ بیوگرافیک» به دلیل بزرگداشت جایگاه هنری ابوالحسن صبا و حفظ میراث او در موسیقی ایران افتتاح شد. صبا نخستین موسیقیدان ایرانی است که موزهای ویژهٔ او در ایران تأسیس شدهاست. ظرفیت و پتانسیل صنعتی قم در بخشهای مختلف بسیار مناسب است اما این ظرفیت در سایه تبلیغاتی که برای مذهبی وحوزوی بودن این شهر میشود مغفول ماندهاست. در سهتارنوازی صبا صدای هر نُت بهصورت تنها اجرا نشده و همیشه با یک صدای واخوان همراه میشود. در سبک سهتارنوازی صبا، جایگاهِ دست راست بر روی صفحهٔ ساز، در فاصلهٔ مشخصی بین خَرَک و دسته قرار دارد و انگشت وسط بر روی صفحه تکیه داده میشود که این حالت برای اجرای دقیقِ مضرابهای چپ و راست مؤثر است.

این نکته در سهتارنوازی نورعلی برومند نیز دیده میشود در حالیکه با شیوهٔ نوازندگی هنرمندانی همچون احمد عبادی، جلال ذوالفنون و حسین علیزاده متفاوت است. با افزایش تنشها و با توجه به ناسازگاریهای موجود میان وزارت امور خارجه و سازمان انرژی اتمی، با پیشنهاد کمال خرازی وزیر امور خارجه و موافقت رئیسجمهور و همچنین سایر اعضای جلسه سران نظام، تصمیم گرفته میشود تا با تشکیل یک هستهٔ قوی کارآمد سیاسی-فنی-حقوقی، مسئولیت مذاکرات بر عهدهٔ حسن روحانی گذاشته شود تا با اختیارات ویژه، برنامهٔ جامعی برای ادامهٔ کار تهیه کند و هماهنگی لازم بین ارگانهای ذیربط را برقرار نماید. آخرین اثر شنیداری مرتبط با ابوالحسن صبا، صفحهٔ ۳۳ دورِ دیگری با قُطر ۲۵ سانتیمتر و مدت زمان ۳۰ دقیقه است که در سال ۱۳۵۲ توسط کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان تهیه و تولید شدهاست. حدود دویست صفحهٔ گرامافون از صدای ساز ویلن ابوالحسن صبا به یادگار ماندهاست. ملودی این گوشه با عنوان «صدری» در آواز افشاری، در ردیف اول ویلن صبا منتشر شده که تا پیش از آن در محافل موسیقی اصفهان، با نام «نحوی» از آن یاد میشدهاست.

از جملهٔ این برنامهها میتوان به این موارد اشاره کرد: نخستین شمارهٔ برنامهٔ «یکشاخه گل» (آثاری از آذر عظیما همراه با ویلن صبا و سنتور پایور) و اجراهایی در برنامهٔ «گلهای رنگارنگ» به شمارههای ۱۰۷، ۱۰۹، ۱۱۸، ۱۲۵، ۱۳۴، ۱۳۶، ۱۵۵ و ۱۷۲ به عنوان تکنواز، همنواز، تنظیمکننده و سرپرست ارکستر گلها. ↑ پاملخی نوعی مضراب در سازهای زخمهای مانند سنتور است که بهصورت یک راست و دو چپ اجرا میشود. سهمضراب در ابتدای بعضی گوشهها یا درآمدها و به نام همان درآمد یا گوشه اجرا میشود. در میان سازهای موزهٔ صبا، یک سهتار از سازهای ساختهشده توسط او دیده میشود. این آثار نیز بین سالهای ۱۳۳۲ تا ۱۳۳۶ در رادیو به ضبط رسیدهاند. صبا کتابی نیز در ارتباط با «شناسایی سازهای ایرانی و تاریخچهٔ پیدایش هریک از آنان» نوشته بودهاست. ابوالحسن صبا در نواختن سازهای متعددی مهارت داشت. او اصطلاح «اهلیکردن» را برای سازها بهکار میبرد و هروقت پس از تمرین، بر نواختن یک ساز مسلط میشد میگفت: «اهلی شد». ابوالحسن صبا که نواختن سهتار را از میرزاعبدالله و درویشخان فرا گرفته بود، تکنیکها و تزئینات جدیدی در نوازندگی این ساز ابداع کرد. ابوالحسن صبا ردیف موسیقی ایران را ابتدا نزد میرزاعبدالله و پس از آن نزد درویشخان فرا گرفت.

با آنکه ضبط صفحههای گرامافونِ ۷۸ دور تا سال ۱۳۳۸ در ایران ادامه داشت؛ پس از سال ۱۳۲۶، اثری از ضبط صفحههای موسیقی صبا یافت نشدهاست. پس از درگذشت صبا، نمونههایی از نواختههای او بازتولید و منتشر شد. کتاب در قفس (دربارهٔ ابوالحسن صبا)، نوشتهٔ فرهود صفرزاده در سال ۱۳۹۷ توسط انتشارات فنجان منتشر شد. کتاب سونات رنج (زندگینامهٔ ابوالحسن صبا) به نویسندگی وحید ایوبی در سال ۱۳۷۱ توسط انتشارات شبنم منتشر شد. در سال ۱۳۷۸ تندیس ابوالحسن صبا به همراه جملهای از او در گذر هنرمندانِ جزیرهٔ کیش رونمایی شد. امین ذاکر در ۲۸ دی در خیابان نیاوران به ضرب گلوله کشته شد. مدرسه غیاثیه (پامنار) مربوط به دوره سلجوقیان – دوره تیموریان است و در قم، خیابان آذر واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۲ مهر ۱۳۷۷ به عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیدهاست. رضا طباطبایی در خیابان آذربایجان به دلیل برخورد گلوله به سرش کشته شد. صبا انگشت سبابه را بیشتر از سایر نوازندگان خم میکرد و به سمت کف دست میبرد و از برخورد آن با سیم، صدای لطیفتری شنیده میشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *